السيد الطباطبائي
572
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
در آغاز يك چيز كوچك و ريز ايجاد شده كه زمانى به بزرگى يك نخود بوده است سپس تكامل كمّى و كيفى را طىّ كرده و به عظمت امروزى رسيده است ؛ به تكامل رفته و مى رود ، نه به تساقط و تنازل . و قاعده اخسّ ، اخسّ ترين چيز است كه به ذهن بشر رسيده است . در مكتب قرآن و اهل بيت ( ع ) هر معلول كاملتر از علّت خود است - مگر در مواردى كه حادثه اى رخ دهد - و هر علّت ناقصتر از معلول خود است . در اين جا ارسطوئيان مى گويند : معلول هر چه دارد از علت گرفته است پس چگونه مىتواند كاملتر از علّت باشد . پاسخ : عرض كردم كه خداى ارسطوئيان و صدرويان عاجز از « ايجاد » است . اما خداى قرآن و اهل بيت ( ع ) هم بر ايجاد قادر است و هم بر اين كه جريان علت و معلول را در جهت تكامل قرار دهد ، قدرت دارد . مشروح اين مطلب را در كتاب « دو دست خدا » آورده ام . كائنات از مركز خود تغذيه مىشود و گسترده مىشود « إِنَّا لَمُوسِعُون » ، آن پوسته اى كه آن پديده اوليّه داشت امروز آسمان هفتم است ، سطح كروى عظيم آسمان ششم ، پنجم ، چهارم ، سوم ، دوم و اول ، جايگاه بهشت هاست . و هم كهكشان ها و كرات در درون آسمان اول هستند . آسمان هفتم در همان مرحله ايجاد به وجود آمده و ديگر آسمان ها هر كدام به فاصله 000 / 000 / 250 / 18 سال ( به حساب سال زمينى ما ) در شش مرحله ( ستّة ايّام ) به وجود آمده اند و اينك مى رود كه آسمان ديگر در زير آسمان اول كنونى ، به وجود آيد . شرح اين موضوع را نيز در كتاب « تبيين جهان و انسان » آورده ام . دنيا در كائنات شناسى قرآن و اهل بيت ( ع ) يعنى محتواى درون آسمان اول اعم از كر زمين و ديگر كرات ؛ يعنى اگر در ديگر كرات نيز موجود عاقلى وجود داشته باشد او هم در دنيا زندگى مىكند .